Agresja w przedszkolu

teddy-562960_1920

Każdy, kto ma do czynienia z przedszkolem i przedszkolakami, musi ze smutkiem przyznać, że coraz częściej albo się widzi agresję albo się o niej słyszy. Dziecko pogryzione lub podrapane przez kolegę, dziecko bojące się przyjść do przedszkola, żeby nie paść ofiarą, wychowawczyni skarżąca się na obelgi, groźby a nawet kopniaki. To już prawie codzienność. Bezradni wydają się być wychowawcy, rodzice a nawet same dzieci.

Agresja coraz częściej staje się sposobem na radzenie sobie z trudnymi sytuacjami (konfliktami), dochodzenie własnych praw, obronę przed napastnikiem czy pokazywanie swojej siły (przewagi).

Oczywiście, najlepiej agresji zapobiegać. Bo z tą, która już się pojawiła, trudno jest coś zrobić. A reagować trzeba. Bądźmy świadomi faktu, że agresja nie pojawia się z znikąd, bez przyczyny. I żeby się jej pozbyć, powinniśmy znać jej źródło.

 

AGRESJA U DZIECI – NA CZYM POLEGA?

Agresja u dzieci ma głównie charakter fizyczny. W przedszkolu objawia się: kopaniem kolegów/przedmiotów, uderzaniem i biciem, rzucaniem przedmiotami i niszczeniem ich, przeszkadzaniem kolegom w zabawie i innych czynnościach, pluciem i brudzeniem kolegów, szczypaniem, szarpaniem i wyrywaniem przedmiotów, gryzieniem, odpędzaniem od zabawy. Wśród przedszkolaków występuje również agresja w formie werbalnej: przezywanie i wyśmiewanie, odgrażanie się i zachęcanie do agresji, skarżenie, wydawanie przykrej opinii o rówieśnikach.

Dosyć często u dzieci zdarza się również agresja w charakterze przeniesienia. Występuje wtedy kiedy dziecko nie może bezpośrednio zaatakować osoby budzącej w nim gniew ponieważ agresja jest karana i wywołuje lęk. W takiej sytuacji agresja (np. wobec rodzica czy starszego rodzeństwa) może być hamowana w domu oraz przenoszona na przedmioty, zwierzęta, rówieśników.

Dziecko agresywne cechuje się obniżonym poziomem kontroli nad wyrażaniem własnych stanów emocjonalnych. Sprawia poważne trudności wychowawcze, w wielu przypadkach notorycznie narusza normy.

 

ARESJA U DZIECI – SKĄD SIĘ BIERZE?

Mówi się, że jeżeli dziecko czuje się dobrze, dobrze się zachowuje. Jeśli więc zaczyna zachowywać się agresywnie to albo musi czuć z jakiegoś powodu dyskomfort albo wchodzą w grę jeszcze inne przyczyny. Źródeł agresji jest całkiem sporo.

Kiedy dziecko może zareagować agresją?

  • dziecko nie czuje się dobrze – nie czuje się kochane, akceptowane, rozumiane. Często wtedy w życiu dziecka dzieje się coś trudnego z czym sobie nie radzi (ma zachwiane poczucie bezpieczeństwa) np. kłótnie między rodzicami, nowe rodzeństwo, przeprowadzka, choroba w rodzinie, rozwód.
  • dziecko nie może zaspokoić ważnych potrzeb (bezpieczeństwa, miłości), frustruje się i co za tym idzie – nie radzi sobie ze złością (w myśl powiedzenia „frustracja rodzi agresję”)
  • jest ona dla dziecka sposobem na uzyskanie czegoś – rzeczy, uwagi znaczącego dorosłego(!)
  • dziecko odwzorowuje zachowania agresywne występujące w rodzinie, filmach, bajkach, grach komputerowych. „Agresja rodzi agresję” i zobojętnienie(!)
  • dziecko reaguje w ten sposób na ograniczenie, presję ze strony otoczenia (odmowę czegoś, zmuszanie do czegoś)
  • dziecko reaguje tak na kary cielesne (szczególnie dziecko nadpobudliwe)
  • dziecko modeluje zachowania agresywne (obserwuje i naśladuje)

 

CZYNNIKI MOGĄCE WYWOŁYWAĆ AGRESJĘ LEŻĄCE PO STRONIE RODZINY:

– postawy agresywne rodziców wobec siebie

– niekonsekwencje w wychowaniu, brak jednolitości postaw rodzicielskich

– brak zaspokojenia potrzeb psychicznych dziecka (miłości, akceptacji, uznania, samorealizacji, poczucia bezpieczeństwa)

– odrzucenie emocjonalne dziecka, obojętność

– przesadny rygoryzm, stosowanie kar cielesnych

– patologia rodziny

– stosowanie agresji werbalnej (poniżanie, ośmieszanie, wyśmiewanie)

– nagradzanie zachowań agresywnych

– tolerowanie agresywnego zachowania dziecka

– przesadne wymagania rodziców dotyczące osiągnięć

– niekorzystne warunki ekonomiczne rodziny

 

CZYNNIKI MOGĄCE WYWOŁYWAĆ AGRESJĘ LEŻĄCE PO STRONIE PRZEDSZKOLA/SZKOŁY:

– brak akceptacji i uznania dziecka przez nauczycieli, rówieśników

– postawy i style wychowawcze nauczycieli

– nuda i przymus w organizacji zajęć i sytuacji wychowawczych

– przedmiotowe traktowanie dziecka

– stawianie wymagań programowych niedostosowanych do naturalnego rozwoju dzieci

– traktowanie dziecka jako środka do realizacji programu

– brak poczucia bezpieczeństwa

– stosowanie niewłaściwych metod wychowawczych

– niesprawiedliwa ocena i postępowanie nauczyciela

– zbyt duża liczba dzieci w grupie

– niewłaściwy sposób komunikowania się z dziećmi (poniżanie, krytykowanie, ośmieszanie)

– niepowodzenia w osiąganiu sukcesów (obniżają poczucie własnej wartości)

AGRESJA U DZIECI – JAK REAGOWAĆ KIEDY DOWIEMY SIĘ, ŻE:

 

  • Nasze dziecko jest ofiarą agresji:

Najpierw porozmawiajmy z naszym dzieckiem, pozwólmy, aby to jego wersja wydarzeń dotarła do nas jako pierwsza. Zaufajmy mu. W ten sposób staniemy się sprzymierzeńcem w rozwiązaniu tego bolesnego problemu. Nawet jeśli podejrzewamy, że prawdziwa wersja wydarzeń jest inna a nasz maluch fantazjuje lub po prostu kłamie, jako rodzice powinniśmy przyjąć jego relację. Gdy okaże się, że minął się z prawdą, porozmawiajmy o kłamstwach i wspólnie poszukajmy rozwiązania jak ich unikać. Nie zakładajmy z góry, że nasze dziecko kłamie.

Następnie czas na interwencję i rozmowę z wychowawczynią. Powiedzmy wyraźnie o naszym zaniepokojeniu i obawach o jakość bezpieczeństwa naszego dziecka w czasie pobytu w przedszkolu. Zaproponujmy wspólne zastanowienie się nad rozwiązaniem problemu.

Naszym zadaniem w takiej sytuacji jest uświadomienie dziecku, że nikt nie ma prawa go bić. Jeśli jakieś dziecko zachowuje się agresywnie, maluch powinien go upomnieć („Nie podoba mi się to!”, „Tak się nie robi!”). Jeśli to nie pomaga, trzeba iść do „pani” i zgłosić problem (to nie ma nic wspólnego z pochwalaniem skarżenia). I oczywiście o wszystkim chcą i muszą wiedzieć rodzice.

Nie pochwalamy metody „oko za oko, ząb za ząb”. Są rodzice, którzy w obawie, że wychowają fajtłapę, polecają swoim atakowanym dzieciom „odpłacać pięknym za nadobne” (we własnej obronie). Agresja reaktywna (w obronie) to też agresja! Używanie siły nie może być sposobem na rozwiązywanie konfliktów.

 

  • Nasze dziecko jest agresorem:

Sytuacja jest równie trudna, jeśli dowiemy się, że to nasze dziecko atakuje rówieśników. Przede wszystkim na pewno, jako rodzice, musimy zareagować. Nie możemy lekceważyć, wypierać, ani tym bardziej wyśmiewać problemu. Reakcja musi być natychmiastowa i stanowcza.

Zaczynamy podobnie, od rozmowy z dzieckiem. Próbujemy się dowiedzieć co się stało. Ale zamiast „Dlaczego to zrobiłeś?” (to dla dziecka bardzo trudne pytanie), okażmy zrozumienie dla trudnych dziecięcych emocji – „Rozumiem, że coś bardzo Cię zdenerwowało. Było dużo złości. Opowiedz mi o tym”. To okazja do poważnej rozmowy o nieprzyjemnych uczuciach („Złość jest normalna, każdy ją przeżywa, ale nie wolno robić innym krzywdy!”) i kontrolowanym ich wyrażaniu.

Równocześnie powinniśmy jasno wyrazić swój sprzeciw oraz dopilnować, aby mały agresor poniósł konsekwencje swojego zachowania. Może to być naprawa zepsutej zabawki, przeprosiny albo zrobienie czegoś miłego dla poszkodowanego kolegi. Nie strońmy od rozmów z rodzicami dzieci, z którymi wszedł w konflikt nasz przedszkolak. Zastanówmy się, co może mieć wpływ na takie a nie inne zachowanie naszego dziecka. Może w jego życiu, w życiu naszej rodziny dzieje się coś złego? Może czegoś nie zauważamy? Pamiętajmy, że dziecko odbiera wszystko i reaguje na wszystko dużo intensywniej niż dorosły człowiek.

Może się okazać, że nasze dziecko ma z czymś trudność (patrz „Kiedy dziecko może zareagować agresją?”) i wymaga fachowej pomocy. Potrzebuje naszego rodzicielskiego wsparcia oraz terapii psychologicznej. Czasem nawet dłuższego „odpoczynku” od przedszkola i rówieśników. Możemy też usłyszeć, że dodatkowego wsparcia terapeutycznego wymaga cała nasza rodzina. Zaufajmy wtedy specjalistom, oni wiedzą co robić w takich przypadkach. A my i nasze dziecko możemy na tym tylko skorzystać.

Dzieci uczą się agresji, mogą więc równie dobrze się jej oduczyć. Na szczęście nie rodzimy się z agresywnym wzorcem zachowań. Wyuczony, agresywny wzorzec można zawsze zamienić na pokojowy. Trzeba tylko chcieć i wiedzieć od czego zacząć.

Powodzenia!

Natalia Małozięć

Mama, psychology, pracuje w przedszkolu

0 komentarzy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Zajęcia dodatkowe

Angielski dla dzieci
Języki obce
Angielski dla dzieci
Polska
Zajęcia dla Dzieci z Rodzicami
Sport
Zajęcia dla Dzieci z Rodzicami
ul. ks. Franciszka Maja 40, Kraków
Zajęcia z matematyki i programowania
Nauki ścisłe
Zajęcia z matematyki i programowania
ul. Torfowa 4, Kraków
or

Log in with your credentials

or    

Forgot your details?